Adanın Zirvesi: Âşıklar Tepesi
Arnavut kaldırımlı dar Cunda sokaklarında yokuş yukarı tırmanan bir gezgin, adanın tarihi dokusunu her adımda derinden hisseder. Bu yolculuğun sonunda onu karşılayan yer; Cunda'nın ve irili ufaklı Ayvalık Adaları'nın tüm güzelliğini tek bir bakışta sunan Âşıklar Tepesi'dir. Tepenin adını, dünyadaki her manzaranın sevdiklerle paylaşıldığında daha anlam kazandığı düşüncesinden aldığı söylenir. Burası, adanın en yüksek ve en romantik noktası olarak bilinir.
Ayvalık'tan Cunda'ya geçişte ilk göze çarpan tarihi silüetler arasında yer alan bu tepe, uzaktan bile adanın karakterini ele verir. Üzerinde taşıdığı yapılar; yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan sessiz bir tarihin tanıklarıdır.
Adanın Simgesi: Agios Yannis Kilisesi ve Yel Değirmeni
Tepede, Orta Çağ mimarisinin zarif bir örneği olan Agios Yannis Kilisesi ve hemen yanı başındaki ikonik yel değirmeni yükselir. Bu yapılar; mübadele döneminde terk edildikten sonra uzun yıllar bakımsız kalmış, ardından 1944 depreminin yarattığı tahribatla daha da harap olmuştur. Rahmi Koç Vakfı'nın büyük desteğiyle gerçekleştirilen restorasyon sayesinde kilise ve yel değirmeni, özgün dokusuna kavuşturulmuştur.
Adanın rüzgarını yüzyıllardır kucaklayan yel değirmeni, bu titiz restorasyon sürecinde yeniden inşa edilerek bugün bilinen kartpostal görünümüne ulaşmıştır. Tarih ile doğanın bu denli iç içe geçtiği noktalar, Ege coğrafyasında ender rastlanan bir ayrıcalık olarak değerlendirilebilir.
Sevim ve Necdet Kent Kitaplığı
Restore edilen kilise binası, günümüzde yalnızca tarihi bir miras olarak ayakta durmakla kalmaz; içinde barındırdığı kütüphane ile kültürel bir yaşam alanına dönüşmüştür. Coca-Cola'nın eski CEO'su Muhtar Kent, köklü diplomat babası Necdet Kent'in özenle bir araya getirdiği 1.300 kitaplık özel koleksiyonu bu mekana bağışlamıştır. Anne ve babasının anısını kalıcı kılmak amacıyla kurulan Sevim ve Necdet Kent Kitaplığı, edebiyat ve tarih meraklılarına uçsuz bucaksız bir Ege manzarası eşliğinde okuma fırsatı sunmaktadır.
Kitaplık, 2026 itibarıyla haftanın her günü saat 10:00 ile 17:30 arasında ziyarete açık olup girişi ücretsizdir. Pazartesi günleri kütüphane bölümü kapalı olabilmekle birlikte teras ve kafe alanı ziyaretçileri ağırlamaya devam etmektedir.
Manzaraya Karşı Bir Mola
Kilisenin terasına kurulmuş küçük kafe, bu tarihi ziyareti taçlandıran bir mola noktasına dönüşmektedir. İlgi çekici bir ayrıntı olarak; özgün detaylarıyla yeniden inşa edilen tarihi yel değirmeni, bugün bu sevimli kafenin mutfağı olarak işlev görmektedir. Mekanın imzası hâline gelen "Churchill" adlı limonlu tuzlu soda, tepedeki mola deneyiminin vazgeçilmez bir parçası olarak bilinir.
Güneşin Ege sularına yavaşça gömüldüğü o altın saatlerde bu kafede oturmak, Cunda'nın sunduğu en derin sessizliği ve huzuru bulmak anlamına gelir. Âşıklar Tepesi; tarihi, kültürü ve doğayı tek bir noktada buluşturan, adanın tartışmasız en simgesel durağı olma özelliğini korumaktadır.